«Қомақты қаржыға кенелесің» деп бар ақшасын салғызып, халықты қан қақсатқан қаржы пирамидаларымен күрес күшейе түсті. Белгілі қаржыгер Жасұлан Кушебаевтың айтуынша, қаржы пирамидаларының көбінің жұмыс істеу механизмі бір-біріне ұқсас. Оларды жібі түзу өзге қаржы ұйымдарынан қалай ажыратуға болады? Арам пиғылын адал ниетке балап, алданып қалатындар кімдер? Қаржыгер осы сауалдарға өз жауабын берді.
– Біріншіден, олар өздерінің әлеуетті клиенттері немесе «құрбандарына» «өте ауқымды ақшаға кенелесің» деп «табыс» жолын ұсынады. Осы жолда табыс деңгейін 40-200 пайызға дейін етіп көрсетеді. Қысқа мерзімде өте үлкен табысты болатыныңызға уәде береді. Көп адамдарды ұйымға тарту барысында жаңадан келген адамдар алдыңғы келгендердің табысын жауып отырады. Біртіндеп олардың «құрығына» түсетіндер азайғаннан кейін көп ұзамай пирамида құлайды. Себебі артынан келетін адамдар болмаған соң, алдыңғыларға табыс түспейді. Ішкі толқу басталып, басшылары қаша бастайды. Осы механизммен әрқайсысы әртүрлі затты, өнімді қолдану арқылы қаржы пирамидасының жұмысын жүргізуі мүмкін. Біреуі тауар сатады, біреуі инвестиция құйғызады, – дейді Ж.Кушебаев.
Қаржыгердің айтуынша, елді сендіру үшін көбіне олар табыстың белгілі бір иллюзиясын қолдан жасайды, яғни пирамидаға ақша құйған, байып кеткен, көлігі мен үйі көп бір адамды өздері дайындап шығарады. Сол адамдарды жаңадан келіп жатқандарға қайта-қайта көрсетіп, үлгі етеді. Көбі мұндай табысты адамды көзбен көргеннен кейін «мен де сондай боламын» деп алдамшы иллюзияға елітіп, бар ақшасын пирамидаға салып жібереді. Екінші көп қолданылатын әдіс – қаржы пирамидасында адамдардың жақындарын тарту үрдісі қатты белең алған. Себебі пирамидада жақындарына шығуды үгіттейді. Жақын, туыс, дос болғанын пайдалана отырып сенімге кіреді.
