Жалған ақпаратпен күрес – баршамыз үшін үлкен жауапкершілік

Негізінен алғанда, фейк-ақпарат­тардың сипатына қарап елдегі қоғамдық сананың миһтарын (өлшемін), экономика деңгейін, жалпыхалықтық сауат­тылық мәселесін оңай пайымдауға болады. Интеллектуалды, мінез-құлқы, ішкі мәдениеті орныққан тұлғаны басқару не өз айтағыңа ергізу қиын екені түсінікті. Шынайы демократия құндылықтары білім деңгейі жоғары ұлт ортасында қалыптасады. Менің ойымнан үнемі көшелі әлеумет­танушы, кәсіби психолог Абрахам Маслоудың «Қажет­тіліктер иерархиясы» кетпейді. Ғалым салауат­ты қоғам қалыптастырудың бірнеше сатысын тізбектейді.

Алғашқы іргетас – физиологиялық қажет­тілік (cу, тамақтану, киім-кешек). Кейінгісі – қауіпсіздік (өз қоғамыңда өзіңді мемлекет қорғауында әрі қауіпсіз екеніңді сезіну). Үшінші саты – әлеумет­тік қажет­тіліктердің өтелуі (жоғарғы мәдениет қалыптастыру, сауат­ты коммуникация). Келесіде – мойындалу (дарынына, жеке бас ерекшеліктеріне, қарым-қабілетіне қарай тұлғаны бағалау) және ең жоғарғы саты – эстетикалық-рухани қажет­тіліктер (шығармашылық, ғылым-білім, даму, жетілу). Біз осы жоғарыдағы даму сатыларын толық қамтығанда барып қоғамдық сана ілгерілейді. Жетілген, орныққан қоғамдық санасы қалыптасқан ұлт­та ақпарат­тық мәдениет қалыптастыру ықтималдығы артады. «Идеалдың» жетегіне еру, өтірікті шындай, ақсақты тыңдай сурет­теген ақпаратқа илану мәселесі өздігімен шешіледі.

Бүгінгі біздің қоғамдағы желдей ескен жалған ақпарат­тың үлесі Кант­тың айтқан трансцендентальді, межеден асқан түрімен пара-пар. Қоғамды ақпарат­тандыру жолында біржақты Ресей бұқаралық ақпарат құралдарының дүрбісімен көз тігу түбі жарға жығады. Салауат­ты, толыққанды ақпарат­тан қашан да ұлт­тық мүдденің иісі бұрқырап тұруға тиіс. Халықаралық ұйымдар мен ағылшын не өзге тілді шетелдік БАҚ-тарға сілтеме көрсету де жолдан жаңылдырмайды. Ақпарат таратушының энциклопедиялық, лингвистикалық, саяси білімі жоғары болған сайын жалған жаңалықтан алшақ жүреді.

Бұл жерде Қазақ елінің ақпаратын Орта Азия, бауырлас түркі ұлт­тары ұдайы назарда ұстап отыратынын естен шығармағанымыз дұрыс. Менің ойымша, ұлт­тық ақпарат­тық кеңістікті құтайтуға шығармашыл, аналитикалық ойлау машығы мығым жандар араласқанда ғана даму, ілгерлеу болады. Жалған ақпаратпен күрес – баршамыз үшін үлкен жауапкершілік.

Д.ҚАСТАЙ