Осы тұста біз мамандар пікірін білген едік. Заңгер Б.Ержан жалған ақпараттар қоғамды елеңдетіп, дүмпу тудырмаса, қылмыстық істі болжау аса қиын екенін айтады.
– Қылмыс құрамының басты шарттарының бірі ретінде таралған ақпараттың қоғамға, азаматтарға елеулі зиян келтіруі есепке алынады. Яғни, таралған ақпарат қоғамда резонанс тудыруы қажет.
Істердің аздығынан сот практикасын болжау да қиын. Жалған ақпарат таратып, жазаланған адамдар бұрын да кездескенін білеміз. 2016 жылы жер мәселесіне қатысты митингілер кезінде осы оқиғаларға түк қатысы жоқ фотосуреттерді Facebook-те «Қызылорда қаласындағы митинг» деп жариялаған азамат 2 жылға бас бостандығынан шектеу жазасына тартылды. 2017 жылы YouTube сервисінде тұрғын үйлердің біреуі құлағаны жайлы видео таратқан Семей тұрғыны кінәсін мойындап, 2,5 жылға бас бостандығын шектеу жазасына кесілген, – дейді ол.
Сондай-ақ заңгердің айтуынша, сот практикасында стандартты емес істер де кездесетін көрінеді. 2018 жылы Астана тұрғыны өзінің теміржол вокзалын жаруға бара жатқаны жайлы хабарлаған. Бұл іс 273-бап – «Терроризм актiсi туралы көрiнеу жалған хабарлау» ретінде қарастырылмай, 274-бап бойынша сот үкімі шыққан. Осыған ұқсас оқиғаларды көптеп тізе беруге болады. 2017 жылы Ұлттық ұлан сарбазы қызметі аясында марапатталу үшін жалған муляж жасап, кейін өзінің бомбаға ұқсас зат тапқанын командирлеріне хабарлайды. Сот айыпталушыға 2 жыл бас бостандығынан шектеу жазасын тағайындаған.
Ал жалған ақпарат тарату әрекетін психологтер қалай түсіндіреді? Бұл да бір адам ішіндегі арандатушылыққа құмар дерт емес пе? Психолог Е.Мырзабай мемлекеттік деңгейдегі жалған ақпаратты таратуда батылдық қажет екенін жеткізді.
– Көп жағдайда психотип бойынша жалған ақпаратты жеке тұлғалар немесе белгілі бір мүдделі топтар ұйымдастырып, таратады. Ал мемлекет деңгейіндегі жалған ақпараттарға келсек, бұған тереңірек үңілу керек. Менің ойымша, бұндай жағдайда ішкі және сыртқы күштердің қатысы бар.
