Заман ағымына қарай алаяқтықтыңда түрлері көбейіп кетті. Солардың бірі Қаржы пирамидалары. Бұндай алаяқтарға көбінесе тез әрі оңай байығысы келетін сонымен бірге сенгіш адамдар құрбан болады.
Адамдардың осындай алаяқтардың құрлымына түсіп қалмау үшін Сайрам аудандық “Жастар ресурстық орталығы” «Қаржы пирамидасы және алаяқтықтың алдын алу» тақырыбында аудан орталығында түсіндіру жұмыстарын жүргізді, брошюралар таратты.
Қаржы пирамидаларының белгілері, алаяқтық түрлері, сақтану жолдары және алаяқтық әшкере болған жағдайда қандай шара қолданылатыны жөнінде мағлұмат берілді.
Қаржы пирамидасы – бұл азаматтардан заңсыз ақша тартып алудың ең белгілі әрі таралып кеткен әдісі. Таңғаларлық жайт, қаржы пирамидасына қосылу әдетте азаматтардың өз еркімен және құқықтық сүйемелдеусіз іске асады. Осылайша, ешкім салынған қаражаттың қайтарып берілуіне кепілдеме бермейді. Қаржы пирамидасын құру және оны басқаруға ҚР ҚК 217-бабына сәйкес қылмыстық жауапкершілік қарастырылған.
Қаржы пирамидасының ең басты белгісі – уәделенген айтқысыз пайда, үстеме табыс. Жоғары табысты қамтамасыз ету уәдесі тек бір рет ұйымға тарту үшін орындалуы мүмкін, бірақ одан да көп қаражаттан айырып қалу қаупі өте жоғары.
Екінші белгісі: компания шынайы экономикалық немесе инвестициялық қызметпен айналыспайды. Пирамидалар тауарлық, несиелік, туристтік, құрылыс компаниялары ретінде жасырынады. Алайда, шындап келгенде ескі салымшыларға барлық төлемдер жаңа салымшылардың жарнасы есебінен төленеді.
Үшінші белгісі: мұндай жобалардың материалдық-құқықтық базасы жоқ, яғни, бұл компаниялар жаңадан құрылған, қаржылық есептілікке ие емес, келісімдер жасамайды немесе келісімдер тек ұйымдастырушылардың пайдасын көздеп жасалған әрі ҚР заңнамасына сәйкес келмейді.
Қаржы пирамидасы – бұл заңсыз схема, онда қатысушылардың табысы жаңа мүшелердің салымдарынан төленеді. Жүйе тек жаңа адамдар қосылғанда жұмыс істейді. Ақырында, пирамида құлайды, ал қатысушылар ақшаларын жоғалтады.
Қаржы пирамидасына әдетте, ерікті түрде әрі құқықтық қызмет көрсетусіз адамдар кіріп жатады. Алайда, есіңізде болсын.Ешкім салынған қаражаттың қайтарылатынына ешқандай да кепілдік бермейді. Сондықтан да, егер сізді тезірек шартқа қол қойып, ақша салғызуға асықтырса, арандатушылыққа берілмеңіз. Өйткені Қазақстанда қаржы пирамидаларының қызметі заңсыз әрі тыйым салынған, демек пирамида ұйымдастырушылары қол қойған құжаттардың ешқайсысы заңды күшке ие болмайды.
