Интернет заманында түрлі ақпараттық сайттардың, әлеуметтік желілер мен Ютюбтің (YouTube) қарыштап дамыған уақытында Қазақстан да фейк-ньюстің астында қалғаны рас. Бүгінде «Жалған жаңалықтармен қалай күресеміз?» деген сұрақ медиа саласында жүргендерді де, көзі ашық қарапайым жандарды да, мемлекеттің өзін де ойландырып тастады. Қазақстанда фейк-ньюспен күресу мақсатында Stopfake.kz жобасы қолға алынды.
Stopfake.kz жобасы интернетте жалған ақпараттың таралуын тоқтату, сонымен бірге түсінбеушілік пен қате түсініктерді азайту үшін құрылған. Жобаның негізгі мақсаты – оқырмандарға сыни тұрғыдан ойлаудың маңыздылығын еске түсіру әрі фейктер қалай және не үшін жасалатынын түсіндіру.
Интернетте бірдей миссиясы бар көптеген ұқсас сайттар кездеседі. Жалғандықпен күресетін және оқырмандарды алдауға ұрынбай, ақиқатты тануға үйрететін ресурстар неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы.
Stopfake.kz қалай жұмыс істейді? Ол әуелі қате әрі жалған хабарламаларды тауып, тексеруге алады. Одан кейін бұл ақпаратты растау, түсіндіру, не болмаса жоққа шығару керектігін анықтайды. Ол үшін Stopfake.kz тексеруге алған ақпаратының алғашқы дереккөздерін табады. Бұл интернеттегі немесе офлайн БАҚ-тағы жарияланымдар, хабарламалардағы адамдар мәлімдемесі болуы мүмкін. Stopfake.kz олардың қоғамда қандай резонанс тудырғанын әрі оқырмандардың оны қалай қабылдағанын анықтайды.
Қазақстанда сенімді ақпарат алуға көмектесетін тағы бір жоба жұмыс істейді. Factcheck.kz ресурсының пайда болуы оқырмандарға сенімді дереккөзден тексерілген тәуелсіз ақпаратты алуға мүмкіндік беріп, ұраншыл мәлімдеме жасайтындарға тосқауыл болуға тырысады. Мұндағы тәжірибелі мамандар ең әуелі ақпарат желісінің шынайылығына мән береді.
