Талғат Уәли, ҚР Әділет министрлігінің ресми өкілі:
— Көптеген адамдардың жеке деректері интернет беттерінде, әлеуметтік желілерде ашық көрсетіліп жатады. Олар осы сіздің деректеріңізді алады да, екінші деңгейлі банктердің қолдау қызметіне хабарласып айтады: «Мен өзімнің карточкамды жоғалтып алдым, бұғаттай тұрыңызшы», — дейді. Әрине, банктің қауіпсіздік қызметі оны бұғаттайды. Бұғаттаған бойда сол адамның жеке номеріне хабарласады да: «Сізге өндірістік іс қоғалды, сол үшін сіздің kaspi немесе басқа мобильдік қосымшаңызды блоктап тастадық», — дейді. «Сосын тез ғана осы нөмірге айыппұлды төлеңіз», — дейді. Ол адам өзінің мобильдік қосымшасын ашады, ол шынымен блокталған болып тұрады. Шын сеніп, төлеп жіберетін жағдайлар кездесіп жатады.
Терроризм актісі туралы көрінеу жалған ақпарат беру жайттары жиілеп кеткенін Ішкі істер орындары қуаттайды. Жыл басынан бері 22 іс қозғалған. Оның екеуінде кінәлілер кәмелетке толмаған. Сондықтан олардың ата-анасы айыппұл төлейді. Сондай-ақ жалған ақпарат таратудың статистикасы да алаңдатарлық. Полиция былтырғы картинаны былай деп сипаттайды.
Бауыржан Пазылов, ҚР ІІМ Экстремизмге қарсы іс-қимыл департаментінің аға жедел уәкілі:
— 2023 жылы жалған хабарлау бойынша 215 қылмыстық іс қозғалды. 43 адам анықталды. Оның ішінде 19-ы кәмелетке толмағандар. Барлығы 7 адам сотталды.
Қылмысты ашудың өзі де оңай болмай тұр. Себебі көп жағдайда бұндай алаяқтық әрекеттер интернет арқылы басқа мемлекеттерден басқарылады. Бұл ретте сарапшы заңгерлер кибер қылмысқа қарсы қорған болатын ең негізгі қаруды атап өтті.
Әйгерім Құсайынова, заңгер:
— Қаржылық және құқықтық сауатты болуы керек. Ең алдымен күмәнді қоңыраулар, күмәнді смс хабарламалар келетін болса, ең алдымен банктің, мемлекеттік мекеменің сенімді номерлеріне хабарласып, мән-жайды толық біліп барып, іс-әрекетке көшкен дұрыс. Қазіргі уақытта таралып жатқан смс ақпараттар, түрлі ссылкалар, почта арқылы посылка келді деп жатады, соның барлығына өзіңіздің жеке ЖСН жазбас бұрын, алдымен сенім номерлеріне хабарласып толық ақпаратты білген дұрыс.
Жалған ақпарат, интернет арқылы бопсалау тағы сол секілді кибер қылмыстар 3 басты айдаһар сияқты. Басын кессең, орнына бас шығады.
Қазіргі күні 140 мың теңгеден кем зейнетақы алатындарға да қосымша 50 мың теңгеден бір реттік төлем жасалады деп арбап жатыр. Ал жалған ақпарат таратуда кәмілетке толмаған жеткіншектер санының өсіп келе жатқандығы алаңдатады. Біз зайырлы мемлекетпіз. Біліп білмей істеген күнәмізді кеше гөр дейтін емес. Қолмен істегенді мойынмен көтеру шарт. Ал ол – жаза.
