Егде жастағы адамдар жалған хабарламаларға тез сенеді және манипуляцияларға жиі ұшырайды. Бұл туралы Stopfake.kz-ке берген сұхбатында профессор, Қазақстандық коммуникативтік қауымдастығының директоры және қарт адамдарға арналған медиасауаттылық бойынша тренингтің авторы Бағиля Ахатова айтып берді, деп жазады 4tagan.kz.
– Фейк жасаушылар егде жастағы адамдарды немен қызықтырады? Мысалы, зейнеткер тағы бір алаңдатарлық хабарлама, дауыстық немесе видео алды делік, ол неге күмәнданып, оны тексереді?
– Фейк жасаушылар – манипуляторлар. Жалған хабарламаларда әдетте эмоционалды компонент өте күшті болады. Адамға қалай әсер еткен дұрыс? Оның аффективті деңгейі арқылы. Бұл «Бала жоғалып кетті», «Адам қиын жағдайға тап болды», «Адамдар, көмектесіңдер!». Әдетте егде жастағы адамдарға осылай қатты әсер етеді. Олар хабарламаның шамадан тыс эмоционалдылығына, леп белгілердің көптігіне назар аударуы керек. Сондай-ақ, автордың тек өз пікірін ғана білдіруі немесе түсініксіз белгісіз дереккөздерге сілтеме жасауы да адамдарда күмән тудыруы тіис.
– Хабарлама күмән тудырды делік. Әрі қарай не істеу керек? – Бұл ақпарат ресми дереккөздермен расталды ма, тексеріңіз, басқа да дереккөздерді қараңыз. Біз тренингтерде фотосуреттің немесе видеоның шын екендігін қалай анықтауға болатынын үйретеміз.
– Аға буын өкілдерін қажетсіз ақпараттардан, манипуляциялар мен фейктер ағынынан қалай қорғауға болады?
– Оларға көбірек көңіл бөлу керек, атап айтқанда, қазір онлайн түрде өткізілетін медиасауаттылық бойынша тренингтерге тартыңыз. Алдымен қарапайым компьютерлік сауаттылығын ашып, қосымшаларды пайдалануды үйретіңіз. Бұл адамдарды қоғамға тарту керек. Оларды шеттетуге болмайды.
