Жетісай ауданы, «№66 «Мырзашөл» ЖББМ» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде ЖАББ-нің 17.02.2025 жылғы №607 санды хатына сәйкес, халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру үшін ескерту жаднамаларды әлеуметтік желі арқылы тарату жұмыстары жүргізілді.
Түркістан облысы Полиция департаментінің әзірлеген «Интернет алаяқтық қылмысынан сақ болыңыздар!» тақырыбындағы ескерту материалдары ата-аналар, ұстаздар чатына «Whats App» желісі арқылы таратылды.
Интернет-алаяқтық қылмыстардың алдын -алумен күресу — бүгінгі күннің басты тақырыбы. Интернет және телефон арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттерге тосқауыл жасаудың жолы- ақпараттық насихат жұмыстары.
Интернет-алаяқтық жаһандық мәселеге айналып отыр. Ақпараттық сауаттылықты дамыту және сақтық шараларын қолдану арқылы ғана біз өзімізді және жеке деректерімізді алаяқтардың ықпалынан қорғай аламыз.
Соңғы уақыттары интернет алаяқтық қылмыстарымен ұрлық қылмыстарының көбейуіне байланысты Жәнібек ауданы тұрғындарына интернет алаяқтық қылмыстары яғни инстаграмм, ватсап, колеса, фейсбук, олх сайттарындағы жарнамаларға және несие рәсімдеп беру жарнамаларына алданбауларын, ешкімге ешқашан банктік картаның деректерін және банк атынан келетін кодтарды ешкімге айтпауға, алдын ала төлем жасау барысында жеке басының куәлігін растамайынша төлем жасамауға, ақша аударар кезде алдымен көз жеткізіп сенімді болу үшін ақпаратты тексеріп алуға кеңес берді.
«Егерде сіз алаяқтық қылмысының белгілері болғанын байқасаңыз жедел түрде 102 телефонына қоңырау шалу қажет.
Жеке деректердің қауіпсіздігі
Интернеттегі алаяқтық мәселесімен күресудің негізгі құрамдас бөлігі жеке деректердің қауіпсіздігі болып табылады. Бүгінгі күні интернет пайдаланушыларының жеке және қаржылық ақпараттары сандық әлемде жиі көрінеді, сондықтан оларды қорғау аса маңызды. Алаяқтар жеке деректерге қол жеткізу үшін әртүрлі әдістер мен құралдарды қолдануда, өйткені бұл ақпарат олар үшін құнды ресурс болып табылады.
Деректерді қорғау шараларын қабылдау үшін, адамдар өздерінің жеке ақпараттарын қорғауға арналған жүйелер мен стратегияларды жақсы меңгеруі қажет. Біріншіден, күшті парольдерді жасау – бұл қауіпсіздіктің бірінші деңгейі. Ешқашан «123456» немесе «qwerty» сияқты қарапайым комбинацияларды қолданбау керек. Парольдердің ұзындығы мен күрделілігі неғұрлым жоғары болса, соғұрлым қол жеткізу мүмкіндігі төмендейді. Арнайы символдар, цифрлар мен әріптердің комбинациясын қолдану маңызды.
Екіншіден, екі факторлы аутентификацияны пайдалану жеке деректердің қауіпсіздігін арттыруға көмектеседі. Бұл технология пайдаланушының идентификациясын тексеретін қосымша қабат ретінде жұмыс істейді. Яғни, парольді енгізгеннен кейін, пайдаланушыға SMS арқылы немесе арнайы қосымша арқылы код алу қажет. Бұл әдіс алаяқтардың ақпаратына қол жеткізуін қиындатады.
Фишингтік веб-сайттарға назар аудару, солардың бірі болып тұр. Алаяқтар пайдаланушыларды заңды интернет-ресурстардың көрінісін жақсартуға тырысып, олардың жеке ақпараттарын алуды мақсат етеді. Пайдаланушылар хатындағы сілтемелерді немесе электронды поштадағы файлдарды аша отырып, алаяқтарды тану үшін қосымша сақ болу қажет. төмендегі сілтемелердің URL мекенжайларын тексеру, олардың шынайылығына көз жеткізу – ақпараттық қауіпсіздіктің маңызды бөлігі.
Мобильді құрылғылармен жұмыс істегенде, қауіпсіздікті қамтамасыз ету керек. Жеңіл қолжетімділік пен ыңғайлылық үшін пайдаланушылар жиі қолданатын қосымшаларды жүктеп алады. Бірақ, пайдаланушылардың жеке деректері мен ақпараттарын қорғау үшін тек сенімді көздерден қосымшаларды жүктеп алу ұсынылады. Сарапшылар танымал брендтердің қосымшаларына артықшылық беруді ұсынады.
Вирустар мен зұлым бағдарламаларды алдын алу үшін антивирус бағдарламаларын үнемі жаңарту қажет. Бұл бағдарламалар интернеттегі алаяқтық стратегиялары мен шабуылдарына қарсы қорғау кедергілерін ұсынады. Олар кіру мүмкіндігін шектеп, фишингтік веб-сайттарды бөгейді. Пайдаланушылар осындай бағдарламаларды қолданудың маңыздылығын түсінуі керек.
Тұрақты түрде операциялық жүйенің жаңартулары мен бағдарламалық жасақтаманың жаңартылуын бақылау интернетте қауіпсіздікті қамтамасыз етудің екінші деңгейі болып табылады. Жаңартулар жиі қауіпсіздікті жақсартуға бағытталған. Олар жаңа қауіптерді тану мен олардан қорғанудың тиімді жолдарын қамтамасыз етеді.
Интернетте алаяқтықпен күресудің келесі бір маңызды факторы – мінез-құлықтық білім беруді арттыру. Адамдар киберқауіпсіздік тақырыбында кәсіби білім алу арқылы, қандай қауіптермен бетпе-бет келетінін және олардан қалай қорғауды білуі керек. Олар үшін онлайн-курс немесе семинарлар ұйымдастыру арқылы ақпаратты қазіргі деңгейде ұстап тұру өте маңызды.
Сондай-ақ, әлеуметтік желілердегі жеке ақпараттарды бөлісу мәселесіне де назар аудару керек. Көптеген адамдар өздерінің жеке өмірлері туралы мәліметтерді жариялай отырып, алаяқтарға қолайлы жағдай жасайды. Профильдердегі ақпаратты шектеу және тек сенімді достармен бөлісу – бұл алаяқтарды болдырмаудың тиімді кеңесі.
Жеке деректердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, ең алдымен, қоғамның жалпы белсенділігі мен жауапкершілігі артуы керек. Деректер қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жүйелер мен бағдарламаларды қолдану, қауіпсіз интернет мәдениетін дамыту – бүгінде өзекті мәселелердің бірі. Тек жеке жауапкершілікті ұстана отырып, интернеттегі алаяқтықтың алдын алуға нақты қадамдар жасай аламыз.
