Қаржы пирамидасының ең басты белгісі – өте көп пайда түседі деп уәде беріледі. Үстеме тек тек бір рет қана төленуі мүмкін, өйткені келесі жолғысын беруге одан да көп қаржы керек.
Екінші белгісі — компания шынайы экономикалық немесе инвестициялық қызметпен айналыспайды. Пирамидалар өзін тауарлық, несиелік, туристік, құрылыс компаниялары ретінде көрсетеді. Алайда, шындап келгенде ескі салымшыларға барлық төлем жаңа салымшылардың жарнасы есебінен төленеді.
Үшінші белгісі — мұндай жобалардың материалдық-құқықтық базасы жоқ, яғни, бұл компаниялар жаңадан құрылған, қаржылық есеп тапсырмайды, келісімшарт жасамайды немесе келісімдер тек ұйымдастырушылардың пайдасына жасалған әрі Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес келмейді.
Пирамиданың төртінші белгісі — компанияның қызметі тым жан-жақты, сол арқылы компания айқын әрі нақты қызметінің жоқтығын жасырады.
Бесінші белгісі — әлеуметтік желілердегі белсенді әрі мезі ететін жарнама. Осындай жарнаманы тарату «Жарнама туралы» Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес емес болғандықтан, аталмыш заңсыз бизнестің барлығы әлеуметтік желі мен мессенджерлерде кеңінен таралады.
Алтыншы әрі өте маңызды белгі – қаржы регуляторы лицензиясының болмауы. Кез келген салым егер сыйақының мерзімі мен мөлшерлемесі көрсетілген болса депозит болып саналады. Халықтан салым алу үшін ҚР Ұлттық банкінің лицензиясы қажет, және ол екінші деңгейдегі банктерде бар. «ҚР екiншi деңгейдегі банктерiнде орналастырылған депозиттерге мiндеттi кепiлдiк беру туралы» заңға сәйкес банктер халықпен жұмыс жасап, салынған қаражаттың қайта берілуіне кепілдеме береді. Бірақ қаржы пирамидасының ұйымдастырушылары лицензияны қажет етпейтіндігін мәлімдейді.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі Қаржы мониторингі комитеті жоғарыда көрсетілген белгілері бар күмәнді ұйымдарға қаражатты салудан бас тартуға шақырады.
Қаржы пирамидасына қатысты мәселе туындаса комитеттің сенім телефондарына хабарласу керек 8 (7172) 708-478, 8 (7172) 709-920.
