Адамдардың нақты өміріне сай келмейтін идеологиялық әсер етуші құралдар, жалпы, ділдің априорлық құндылықтарына қайшы келер болса, адамдар олардан ойланбастан бас тартады. Шынайы бетпердесін көрсетпейтіндіктен адамның эмоциялық және санадан тыс әрекеттеріне бағытталғандықтан манипуляциялық әсер етуші факторлар менталитеттің априорлық мәндік бөліктерімен бірге өмір сүре алады, бірақ тарихи даму барысында ұлттың, тұрғылықты адамдардың константтық сипаты жеңіске жетеді. Осыған байланысты саяси манипуляцияға қарсы шараларды қолдану қажет. Тиісті дәрежеде күрес жүргізілмесе, ол манипуляторлардың, БАҚ-тың негізгі құралына айналып, мемлекеттің алдына қойған мақсат-міндеттерін жоққа шығарары анық. Манипуляцияның жолындағы басты кедергі болып адамдардың жеке тәжірибелері және билікпен қадағалануы мүмкін емес байланыстары танылады. Оларға отбасы, туыстар, таныстар мен достар, өндіріс пен өзге де қызмет барысында пайда болатын интеракциялық топтар т.б. жатады. Алайда саяси манипуляция оның бастаушыларының қолында БАҚ, экономикалық және саяси билік болса, жоғарыда аталған кедергілерді де бұзып өте алады, себебі саясатқа қарағанда адамдардың сену мүмкіншіліктері шектеулі. Мысалы, белгілі бір үкіметтің экономикалық саясатының күйреуін әртүрлі жолдармен түсіндіруге болады: оның жауапсыздығы мен жемқорлыққа батуымен, одан бұрынғы режимнен қалған ауыр мұрамен, реформалау барысында кездескен қиыншылықтармен, оппозицияның кері әсері және жау мемлекеттердің әсерімен және тағы басқа.
Р.Әбсаттаров, Абай атындағы ҚазҰПУ-дың Магистратура және PhD докторантура институтының саясаттану және әлеуметтік-философиялық пәндер кафедрасының меңгерушісі, философия ғылымдарының докторы, профессор.
