Ғадауат тілі немесе жек көрушілік риторикасы – қарсыластарына тілдік құралдар арқылы өшпенділік таныту. Бұл құбылысқа – нәсілшілдік, ксенофобия, ұлтараздығын қоздыру, төзімсіздік, гомофобия және сексизм көріністері жатады. Бұл туралы minber.kz сайтына сілтеме жасаған 4tagan.kz жазады.
А. М. Верховскийдің классификациясы:
a) Ғадауат тілінің қатаң көрінісі:
- Зорлық-зомбылыққа тікелей және жанама үндеу
- Зорлық-зомбылыққа жалпы ұрандарды пайдалану арқылы үндеу
- Дискриминацияға тікелей және жанама үндеу
- Дискриминацияға жалпы ұрандарды пайдалану арқылы үндеу
- Зорлық-зомбылық пен дискриминацияға жабық түрде үндеу (мәселен, зорлық-зомбылық пен дискриминацияның тарихи немесе бүгінгі тәжірибесін жағымды түрде үгіттеу).
b) Ғадауат тілінің орташа деңгейдегі көрінісі
- Тарихи дискриминациялық және зорлық-зомбылық үлгілерін ақтау.
- Жалпы халық мойындаған тарихи дискриминациялық және зорлық-зомбылық үлгілеріне күмән келтіретін публикациялар мен мәлімдемелер.
- Этникалық және басқа да топтардың тарихи қылмыстары жайында тұжырым жасау
c) Ғадауат тілінің жеңіл көрінісі
- Этникалық топтардың жағымсыз образын жасау.
- Этникалық топтарды кемсіту
- Этникалық топтардың моральдық кемшіліктерін еске салу
- Әлеуметтік топтарды немесе олардың өкілдерін кемсіту немесе қорлау
Өшпенділік тілі адамдарды зорлық зомбылыққа шақырады, әртүрлілікті жоққа шығарады, әлеуметтік өшпенділікті тудырады. Сөйтіп, бізді өзара байланыстырып тұрған ортақ құндылықтарымыз бен принциптерімізге қауіп төндіреді.
Бұл расизмді, ксенофобияны, мисогонизмді жылдамдатады және қауымдастықтар мен жекелеген адамдардың бойындағы адами қасиеттерге әсер етеді. Бұл біздің бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, адам құқықтары мен тұрақты даму жайындағы талпыныстарымызға нұқсан келтіреді.
Сөз қаруға айналып, адамды кәдімгідей жаралайды. Бүгінгі таңда ғадауат тілінен келген зиян өте орасан, әрі орны толмас өкінішке бастағаны белгілі. Ондай мысалдар Холокост трагедиясымен, 1994 жылы Руандада Тутсилерге қарсы геноцидке алып келгенін айтсақ жетіп жатыр.
