Зерттеушілер мен мамандар медиасауаттылық бағдарламалары фейк жаңалықтармен күресудің тиімді әрі ұзақмерзімді құралы екенін айтып отыр. Осы орайда, кейбір Еуропа елдеріндегі медиасауаттылықты арттыруға бағытталған іс-шараларды қарастырып көрейік. ЕО-ға мүше мемлекеттер фейк ақпараттың көптеп таралуына байланысты мектеп бағдарламасына фактчекинг курстарын енгізуді көздеп отыр. Мәселен, Франциядағы Le Monde газетінің волонтерлері жасөспірімдерге шындық пен жалған жаңалықтардың арасындағы айырмашылықты үйрету үшін мектептерді аралап жүр. Осыған ұқсас бастама Германияда да бастау алды. Mecklenburg-Vorpommern федералды штатында мектеп оқушыларына информатика және медиатану курсы оқытылады.
Ал ұсынылып отырған диаграммада 2021 жылғы медиасауаттылық деңгейін анықтайтын рейтинг көрсеткіші берілген.
Осы тұста Финляндияның медиасауаттылықты насихаттаудағы тәжірибесіне тоқталған жөн секілді. Финляндия бірнеше жыл қатарынан медиа сауаттылықтың деңгейін анықтайтын рейтингтің көш басында тұр. 2021 жылғы көрсеткіш бойынша да алғашқы орында. Мамандардың айтуынша, олар фейк ақпаратпен күресу шараларын мектеп қабырғасынан бастайды. Ел астанасы Хельсинкидегі орта мектептерде медиасауаттылық пен сыни ойлау қабілетін арттыру міндетті пән ретінде 2016 жылы ұлттық оқу бағдарламасына енгізілген. Мәселен, математика сабағында оқушыларға фейк ақпаратты жасаушылардың статистиканы қалай бұрмалайтыны түсіндірілсе, бейнелеу өнері сабағында оқушыларға бейнені қалай қолдан жасауға болатыны оқытылады. Ал тарих сабағында оқушылар әлемдік деңгейде көп талқыға түскен танымал оқиғаларды талдайды. Сонымен қоса Фин мұғалімдері адамдарды мәтін арқылы қалай адастыруға болатын әдістерді де үйретіп, мектеп балаларының алдына келген ақпараттың жалған не шын екенін ажырата алуына мүмкіндік жасайды.
Қазақстан мектептерінде де медиасауат пән рентінде оқытылуы мүмкін
Еліміздегі мектеп бағдарламасына да медиасауаттылыққа қатысты пән енгізілуі мүмкін. Оқушыларға арналған медиасауаттылық бойынша тұңғыш оқулық мемлекеттік сараптама комиссиясының шешімімен бекітіліп, білім беру ұйымдарында пайдалануға ұсынылған еді.
ҚР Білім және ғылым министрлігі жанындағы «Учебник» республикалық ғылыми-практикалық орталығының ресми қорытындысы бойынша, «Оқу құралының мазмұны БАҚ жүйесі мен БАҚ саласы туралы заманауи ғылыми идеялармен қамтылған» делінген.
9-11(12) сынып оқушыларына арналған оқулық, сонымен қатар қазақ және орыс тілдеріндегі мектеп мұғалімдеріне арналған әдістемелік құрал электронды форматта қолжетімді.
Еске сала кетейік, аталған оқу құралы 2020 жылдың соңында ұсынылды. Оқу-әдістемелік кешен АҚШ халықаралық даму агенттігінің (USAID) қолдауымен Internews жобасы бойынша «MediaNet» халықаралық журналистика орталығы» ҚҚ әзірлеген.
Өткен жылы Internews және MediaNet өкілдері ҚР Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетовпен кездесіп, мектеп бағдарламасына медиа және ақпараттық сауаттылықты енгізу мәселесін талқылаған болатын. БҒМ-ның мәліметінше, Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы жалпы білім беретін мектептерде медиасауаттылықты дамытудың алдағы стратегиясын талқыламақ.
